Yer: İstanbul
Tarih: 11/12/2010
Konuşmacılar: Erdem Yurdanur
Şirket: Mackolik.com
Konu: 11 Aralık Etohum Kampı Ankara – Bilkent Cyberpark’ta Maçkolik.com’un kurucusu Erdem Yurdanur’un konuşması.
Erdem Yurdanur – Mackolik.com
7 Ekim Etohum Maçkolik toplantısı videosu
Hasan Yalçınkaya – Put.io, Özgür Alaz – Promoqube.com ve Hamit Kekeç – Bonnyfood.com’dan katılımlarıyla gerçekleşen Etohum 7 Ekim Maçkolik toplantısının videosu kaçıranlar için etohumtv’de yayında.
7 Ekim 2010 Etohum Toplantısı from Burak Buyukdemir on Vimeo.
Etohum Toplantısı Fotoğrafları – Ozan Eicher‘in objektifinden
Grup Satın Alma Girişimleri Fotoğrafları
Ozan Eicher‘in objektifinden 23 Eylül Perşembe günü Maçkolik’te gerçekleştirdiğimiz Etohum toplantısının fotoğrafları.
7 Ekim Etohum Toplantısı
Etohum toplantılarımıza devam ediyoruz. Başarılı internet girişimcilerinin yönetici ve kurucuları bizlerle beraber olacaklar. 7 Ekim Perşembe günü yapacağımız toplantının konuşmacıları; (Idefix.com’un Genel Müdürü Dr. S. Mehmet İnhan Frankfurt kitap fuarında olacağından daha sonraki etohum toplantılarımızın konuğu olacak)
- Hasan Yalçınkaya – Put.io
- Özgür Alaz – Promoqube.com
- Hamit Kekeç – Bonnyfood.com
Toplantıyı Maçkolik Complex’de yapacağız. Toplantının başlangıcı 17:30 olacak 20:00′ye kadar sürecek.
Etohum toplantısı Maçkolik Complex’de gerçekleşecek.
Tarih: 07.Ekim.2010 Perşembe
Saat: 17:30 – 20:00
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
Toplantıya katılmak için lütfen formu doldurunuz.
Etohum kafe toplantıları Eylül’de başlıyor
23 Eylül Perşembe günü etohum toplantıları kaldığı yerden devam ediyor. Eylül ayı toplantısının konusu Türkiye’de grup satın alma girişimleri olacak. Önde gelen şirketlerin kurucuları bizlerle beraber olacak. Konuşmacılar;
- Grupanya.com – Baran Dilber
- Markapon.com – Can Turanlı
- Grupfoni.com – H. Burak Hatipoğlu
- Sehirfirsati.com – Emre Ekmekci
- Ekoloni.com – Elbruz Erdoğan
- Grupca.com – Özlem Gök
Toplantıyı Maçkolik Complex’de yapacağız. Toplantının başlangıcı 17:30 olacak 20:00′ye kadar internet girişimcilerinin hem sohbet etme imkanı hem de Grup satın alma sektörünü yakında irdeleme şansımız olacak.
Etohum toplantısı Maçkolik Complex’de gerçekleşecek.
Tarih: 23.Eylül.2010 Perşembe
Saat: 17:30 – 20:00
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
Toplantıya katılmak için lütfen formu doldurunuz.
23 Eylül 2010 Etohum Toplantısı kayıtları maalesef sona ermiştir. Bundan sonraki etkinliklerden haberdar olmak için adresini ziyaret ediniz
Diğer yakın tarihli toplantılar
2 Ekim Etohum Kampı – Ankara
9 Ekim Etohum Kampı – İzmir
16 Ekim Etohum Kampı – İstanbul
Kümesteki kartalların soru cevap toplantısı
Kümesteki Kartal Neden Uçamaz? adlı kitabın yeni baskısı Temmuz ayında Infomag‘le beraber hediye olarak verildi. İnternet girişimcileri için yol göstermeyi hedefleyen kitabın okurları etohum toplantısında buluşuyor.
Kitabı okuyanların ve etohum konusunda gelecek sene başvuracakların buluşması. Hem bir imza hem de girişmek için soru ve cevap günü.
Etohum’un gelecek seçim süreci Ağustos ayında başlayacak. Bir internet girişimcisi olarak aklınıza takılan tüm soruları, etohum süreçleri konusundaki düşündüklerinizi, yatırımcı – girişimci ilişkilerini ve diğer soruları Burak Buyukdemir’e sorabilirsiniz.
Etohum toplantısı Maçkolik Complex’de gerçekleşecek.
Tarih: 15.Temmuz.2010 Perşembe
Saat: 17:30 – 20:00
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
1 Temmuz Etohum toplantısı Levent Erden
Etohum Kafe toplantısının konuğu IAB Başkanı ve Euro RSCG Türkiye grubunun CEO’su Levent Erden. Kendisinin hoş sohbetiyle değişen reklam sektörü, medya ve internet üzerine konuşacağız.
Levent Erden
Levent Erden; 1957 doğumlu, Boğaziçi Üniversitesini bitirdi, orada MBA’de yaptı ama Galatasaray mezunu. Reklamcı olarak başladı, 3 yıl McCann’de çalıştı. L’Oreal Türkiye operasyonunu başlatmak üzere Fransa ve Türkiye’de dönüşümlü olarak çalıştı. Pepsi’nin son “Pazar lideri” olduğu dönemde Pepsi Co. International ülke müdürü idi.O günden beri Pazarlama ve iletişiminin kapsayabildiği hemen her yönetici koltuğunda oturdu.
Pazarlama ve finans ilişkisini vurgulamayi hala tek basına sürdürmekte. Euro RSCG Türkiye grubunun CEO’luğunu yürütüyor. IAB Türkiye (Interactive Advertising Bureau) başkanı. Bilgi Üniversitesi MBA ve e-MBA programlarında Pazarlama, Entegre Pazarlama İletişimi, Reklam ve Tüketici davranışları konularında dersler vermekte. Son 10 yıldır yurtiçi/yurtdışı konferanslarda, derslerde, sohbetlerde anlattıklarını hala kitaplaştırmaya uğraşıyor.
Etohum toplantısı Maçkolik Complex’de gerçekleşecek.
Tarih: 1.Temmuz.2010 Perşembe
Saat: 17:30 – 20:00
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
Etohum Kafe toplantısına katılmak için lütfen aşağıdaki formu doldurunuz
Girişimcinin melek yatırımcıya ihtiyacı var mı?
Bu yazı Atilla Oğuzhan Durgun tarafından kaleme alınmıştır.
Soru: 2012’de e-ticarette bir patlama yaşanacağını düşünüyorsunuz? Sizce 2012’den sonra bu düşüşle mi yoksa çıkışla mı devam edecek?
Sina Afra: Şu an büyüme aşamasındayız. 2012-13 ten sonra pazar %5-6 büyüyecek.Rekabet pazarı başlayacak.Orada hem devam edenler hem de pazardan çekilenler olacak.
Soru: Firmalar e-ticarette insan kaynakları açısından nasıl bir yol izlemeliler? Yurtdışında insan kaynakları nasıl temin ediliyor?
Sina Afra: Yurtdışındaki modellerden örnek alarak, genellikle ya kurumsal deneyimi olan ya da üniversite deneyimi olanlar işe alınmaktadır.
Soru: Sina Afra nasıl yatırım yapar?
Sina Afra: 3 şeye bakarım.
1- Kişiye önem veririm.
2- Ölçeklenebilir fikir.
3- İyi bir gelir modeli.
Soru: Türkiyede ne tür fikirler ve girişimciler size geliyor?
S.A: Fikirler geliyor. Fakat ana olay scalability (ölçeklenebilirlik). Türkiye’de buna çok dikkat edildiğini düşünmüyorum.
Soru: Yeni e-ticaret modelleri sizce ne olacak?
S.A: Niş alanlarda girişimler devam edecek.Fikirlerin %90’ı Amerika’da.Amerikaya baktığımızda örneğin alice.com diye bir site var. Fiyat alanında rekabet eden niş bir girişim. Bu şekilde kullanıcı deneyimi yüksek olan girişimler devam edeck ve en fazla da moda sektöründe girişim bekliyorum.
Soru: Gıda alanında ne tür modeller bekliyorsunuz? Şarküteri bal vs.gibi.
S.A: Bunların hepsi olur.Fakat ölçeklenebilir mi? Migrosun kangurusu gibi sistemler zamanla daha iyi çalışır hale gelecektir.Almanyada bu tip sistemler yok.Amerika’da inanılmaz yatırım alıp batan şirketler var bu alanda.
Soru: Kısıtlı yatırımlarla büyük ölçekli girişimleri nasıl hayata geçirebilir?
S.A: Zamanla.Türkiye’de internet girşimciliğine odaklı bir tane fon olsa bu girişimler yapılabilir.Şu anda bu kaynaklara ulaşmak için maalesef bir mücadele gerekiyor. Kullanıcı sayısının büyümesi ve toplam hacimlerin büyümesiyle büyük yatırımcılar gelecektir.
Soru: Sektörde ilerlemek için girişimci mi itici güçtür yoksa bunun önünde duran bir medya gücü var mıdır?
S.A: Bence medya belki bir köşe başını tutuyor ama bence tehdit değil.İnternetin yanında bir sektör.Kullanıcıları da medyaya bağlı görmüyorum.Kullanıcı deneyimi iyi olan girişimlerin yolu açıktır. Hepsiburada’nın medya gücünden dolayı başarılı olduğunu sanmıyorum. Bence iyi iş yapıyorlar. Kullanıcılar en çok satıcının olduğu yere,satıcılar da en çok kullanıcının olduğu yere geliyorlar.Buna network affect deniyor.Ve ilk giren pazarı ele geçiriyor. Güney Kore e-ticarette en gelişmiş ülkelerden biri.Fikir arayanlar Güney Kore modellerini inceleyebilir. Garaj hikayesi biraz şehir efsanesi gibi.Sermaye ve yatırımcı önemli.İyi bir fikriniz varsa para bulmamanız Amerika’da imkansız.
Soru: Girişim için illa ki melek yatırımcıya ihtiyaç var mı?
S.A: Yatırımsız başlayan girişimler de var. Fakat para olmazsa ya ödemede ya hızda kaybedecekler. Para olmazsa %95 girişimler ilerleyemeyeceklerdir.
Twitter size gelseydi yatırım yapar mıydınız?
Bu yazı Atilla Oğuzhan Durgun tarafından kaleme alınmıştır.
Soru: E ticaret ile ilgili yeni yasalar ve devlet politikalarını nasıl değerlendiriyorsunuz? E-ticaret ile ilgili bilinçlendirmeye yönelik, devlet neler yapıyor?
Sina Afra: Devletin görevi şu an altyapıyı kurmak.E ticaret kanunu şu an Adalet Bakanlığında bir komisyon tarafından değiştiriliyor.Mesela 7 günlük tüketici iade süresi 14 güne çıkartılıyor.Tüm dünyadaki örnekler o komisyon tarafından inceleniyor.Hem akademik, hem sektör temsilcileri, hem de devletin değişik bakanlıklarının içinde olduğu bir yapı var.Bence devletin yapması gereken zaten bu alt yapıyı hazırlamak.Bu alt yapı e ticaret,iletişim,e-mail ve spamla ilgili mevzutları hazırlamaktır.Buna ek olarak teknoloji borsası vs. gibi yapıların devlet tarafından desteklenmesi gerekir.Devlet bu konularda çok duyarlı ve ben kanımca devletin daha fazla bir şey yapmasını düşünmüyorum.
Sektör kendini temsil edecek bir güçte olsa, aynı şekilde eticaret, internet, sosyal ağlar, kredi kartı kullanımındaki güven için çok iyi olacaktır.Sanal kart kullanımı ve kullanıcı deneyimini törpüleyen 3D secure gibi uygulamaların yeterli olmadığını düşünüyorum.Kullanıcı dostu uygulamaların oluşması gerekiyor.
Soru: Tüketici iadesi ve kargolama konusunda yurtdışındaki uygulamalar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Sina Afra: Örneklere baktığımızda 2-3 ay önce amazona satılan zappos.com modelinde bütün masraflar zappos tarafından karşılanıyor.Örneğin; 4 ayakkabı ısmarlıyorum.deniyorum.3’ünü geri gönderiyorum.Tüm model bunun üzerine kurulmuş.Kar marjları % 1-2 lerde seyrediyor.Başka bir örnek newegg.com, sadece elektronik satıyorlar, 2 milyar dolar ciro yapıyorlar.Muhtemelen Amerikada bulabileceğiniz en ucuz ve en hızlı gönderimi olan sitelerden bir tanesi.2 milyar hacim üzerinden yaptıkalrı kar 20 milyon dolar.Ürün iade masraflarını kendileri karşılıyorlar, bundaki amaç müşteri memnuniyeti ve bu iade oalyı müşteri memnuniyetini inanılmaz etkileyen bir etken. Büyük şirketlere,borsaya kote olmaya çalışan şirketlere baktığımızda genellikle iade masrafları bu şirketler tarafından karşılanıyor. Kargo şirketleri ile birebir yapılan masraf anlaşmaları ile alakalı bir durum.
Soru: Girişimciler Türkiye’de hangi şirketi kurmalılar. Limited mi? Anonim mi?
Sina Afra: Limitedin kuruluşu daha hızlı ve daha az sermaye gerektiriyor ama uzun vadeli düşünüldüğünde yatırımcının girmesi açısından baktığımızda Anonim şirket kurmak daha uygundur.
Soru: Ödeme yöntemlerine alternatif olarak mobil ödeme yöntemini incelediniz mi?
Sina Afra: Mobil kullanımın fazla olduğu ülkemizde bunun çok güzel iş modellerine dönüşeceğimi düşünüyorum.Sanal poslara bağlı ülkemzide, sanal poslara alternatif her türlü yöntemin tüketicilerin lehine ve dolayısıyla da e-ticaretin lehine olacağını düşünüyorum.
Soru: Türkiye e-ticaret pazarı büyüklerin egemen olduğu ve küçüklerin tasfiye olduğu bir Pazar sürecine gider mi? Oyuncu boyutu ve dağılım açısından nasıl bir pazar dinamiği öngörüyorsunuz?
Sina Afra: Zannedersem geçen sene 4-5 şirket piyasadan çekildi.4-5 tane büyük bakkal market piyasadan çekilseydi herkes buna normal derdi. İnternet sektöründe olduğu zaman büyük bir güven problemi oluyor ve maalesef bu güven ortamını etkiliyor.
Türkiye’de özellikle finans yönetimine ciddi bir beceri sahibi olmak gerekiyor.Eğer büyük bir grubun içindeyseniz ödeme yöntmelri vb. sorunlarla uğraşmak için daha çok gücünüz var. Fakat bu pazara iyi bir kullanıcı deneyimi sunup ta giren herkesin yolu açık. Ayrıca Paypal ödeme sitemi 2010’da Türkiye’ye gelecek. Paypal alternatiflerden biri olacak. Sanal posa alternatif başka ödeme sistemleri de gelecek.Bu pazara bunların girmemeleri mümkün değil. Bunlar girdiğinde eticarette zaten dengelenme olacak.
Soru: E-ticarette çok ciddi rekabet var.Şartlar belki daha da sertleşecek. Fakat şu önemli bir nokta yasal prosdürlere uyarak, her şeyi kuralına uygun, vergisini ödeyen firmaların yanında bir de bu işi evinden yapan lise öğrencisi vs.ler var. Sonuçta illegal çalışanlardan dolayı kurunun yanında yaş ta yanıyor. Bankalarla vs. sorun yaşanıyor.Devlet sen yasal mısın değil misin? Diye bunları denetleyen bir uygulaması olacak mı?
Sina Afra: Sorun tespiti doğru.Devletin bu konuda sistematik bir çalışma yapması kolay değil.Evden satış yapanların çok farklı bir dinamiği var.Devletin bunu takibi çok zor.Görev burada da özel sektöre düşüyor.Bankaların herkese aynı muameleyi yapmaması gerekiyor.
Soru: Her ülkede açılan inkübasyon merkezleri başarılı oluyor mu?
Sina Afra: Bazı ülkelerde açılıp kapananlar var.
1- Girişimcinin gösterdiği ilgi
2- İnkübasyon merkezinin verdiği servis ve altyapı önemli.
İnkübasyon merkezlerinin en önemli yönü girişimci-yatırımcı buluşmasıdır.Bunu yapamayan inkübasyon merkezi kapanır.
Soru:Bütün ülkelerde piyasa gelşişiyor.Amerikada ve Avrupada bu gelişim nasıl oldu.Türkiyede nasıl bir gelişme olacak.
Sina Afra: Bence onlara benzeyeceğiz. Türkiye’nin biraz da kendine has bir yapısı var. İnternetin 6 tane ana alanı var;
1- Bilgi
2- Alışveriş
3- Ödeme
4- Eğlence
5- Sosyal
6- Komunikasyon
Bu 6 ana alan hemen hemen tutuluyor veya tutuldu.
Türkiye nişleşme denilen 2. Evrede.Amerika’da ana alanlar 1995, Almanya’da 1998’lerde başlayan bir süreç. Biz de 2000-2002’de başlayan bir süreç. Ama 2 evre bizde daha hızlı olacak.Pazar uzmanlarına göre 2012’de niş alanlar oturmuş olacak. Niş alan derken örneğin part-time işe arayanlara yönelik kariyer alanında bir site olabilir. Değişik hedef kitlelere yönelik siteler olabilir.Mesela arkadaşlık ve seri ilan alanında Türkiye’de niş alanlar gelişmiş durumda.
Soru: Twitter size gelseydi yatırım yapar mıydınız?
Sina Afra: Deli saçması derdim heralde. Bence önemli olan fikir nasıl, ölçeklenebilri mi? Ve gelir modeli nasıl? Bence henüz Twitterın sahipleri bile gelir modellerini oturtmuş değiller.
Soru: Twitter facebook gibi modeller yatırımcıya gittiğinde şirketin değerini nasıl ölçüyorlar?
Sina Afra: Facebook kazanmaya başladı.Twitter gelir modelleri açısından yeniliklere açık bir site. Twitter’a yatırım bir bahis gibi. O kadar geniş bir yatırımcı kitlesi var ki. Bu tip bir girişime yatırım yapabiliyorlar. Yatırımcı pazarının dar olduğu ülkelerde bu tip bir girişim çok zorlanır.
Soru:Avrupa ve Amerika’da bir girişimciye ortalama yatırım rakamları nedir?Melek yatırımcı ve sonrasında bu rakamlar nasıl devam ediyor?
Sina Afra: Avrupa’da hacimler biraz daha büyük.Melek yatırımcı ağları var.
Tohum yatırımı yapanlar ve daha sonra büyük yatırım yapan melek yatırımcılar var. Bu şekilde yatırımlar büyüyor. Melek yatırımcıların büyük bir bölümü ilk başta bilgisini sunuyor, network sağlıyor, kendi deneyimlerini anlatıyor ama belli bir süre sonra şirket verimli hale geldiğinde elek yatırımcılar hisselerini yeni gelen daha büyük yatırımcılara satıyorlar. Yatırım alanında iyi bir network bir ekosistem mevcut.
Soru: Private shopping alanında Türkiye’de iki büyük marka var.3. bir girişim de geliyormuş.Pazar bunu kaldırır mı? Sizce ürün mü satılmalı,hizmet mi satılmalı? Dünyada elektronik turizm alanında pek çok niş siteler olduğunu görüyorum.Türkiye’de turizm alanında bir standart olduğunu düşünüyorum.Neden bizde daha niş girişimler yok?
Sina Afra: Bunu cevabı yine yatırımdır. Private shoppinge gelince Almanya’da 12 tane, Fransa’da 20 tane,Amerika’da 12 tane var.Türkiye için 2 tane private shopping sitesi az.Doğal olarak daha da fazlalaşacak.Yabancı bir tane daha geliyor pazara. Yurt içinden daha niş olarak katılacak girişimler olacak. Bunların bazıları daha niş alanda olacak.Ve bazıları her şeyi yapacak ve zamanla bu alanda kıvamına ulaşacak.
Turizm alanına gelince Türkiye’de yapılacak inanılmaz işler var. Türkiye’de otel yorumları vs.gibi çok niş siteler olabilir.Bunun bir ayağı yatırımla ilgili diye düşünüyorum. 2. ayağının da reklam alanının gelişmesiyle turizm alanının da gelişeceğini düşünüyorum. Turizm alanında niş ihtiyaçların olduğu bir Pazar var.
Soru: Türkiye tarım ve sanayi süreçlerini yaşamadan teknoloji sürecine girdi.Yurt dışından gelen firmalar bu hıza ayak uydurabilecek mi? Ebay’in Türkiye’yle ilgili planı var mı?
Sina Afra: Ebayin burada sadece bir ortaklığı var.Türkiye ile ilgili başka bir proje yok.
1.soruya gelince Yabancılar Türkiye’yi bilen insanlarla network oluşturdukalrı ve bu güven arttığı zaman bir sorun olmayacaktır.Limango örneği gibi Türk grupla iş yapmadan yabancılar burada başarılı olamazlar.
Soru: Niş alanlardaki turizm siteleri için nitel olarak Türkiye’de bir kapasite var mı sizce?
Sina Afra: Bunun başarılı örnekleri var.Fotoğrafa yorumunu bırakıp oradan alışveriş yaptığınız siteler var.Bunun biraz zamanla alakalı olduğunu düşünüyorum. Zamanla 17 yaşındaki internet kullanıcıları vs. daha niş alanlarda interneti kullanacaklardır. Zamanla alakalı. 2012 diyelim.
Türk internet pazarı ikinci kırılma noktasına yaklaşıyor
Bu yazı Sina Afra’nın 20 Kasım Etohum toplantısında anlattıklarından derlenmiştir.
Türkiye’de internet pazarına dair aslında elimizde sağlam bir veri yok. Ancak iyi ya da kötü tahminlerde bulunabiliyor ve Türk internet pazarı dediğimizde 28-30 milyon kullanıcı olduğu varsayımından yola çıkıyoruz. Ayrıca pazarımızda kredi kartı kullanım oranının da oldukça yüksek olduğunu gözlemliyoruz. 2009’ın ilk yarısında ülkemiz de krizden etkilendi ancak Türkiye’nin dünya genelinde ekonomik açıdan en hızlı toparlanan ülkelerden biri olduğunu görüyoruz. Aynı şekilde elektronik ticarette de bir toparlanma var. Tahminlere göre bu pazarın büyüklüğü 9 milyar TL’yi buluyor. Bu açıdan bakıldığında dünyada en hızlı büyüyen 1-2 pazarın içinde yer alıyoruz. Örneğin Almanya’da çok daha fazla rekabet var. Türkiye’de ise iyi bir tabana oturan bir fikir çok daha hızlı büyüyebilir. Tüm bu etkenler ışığında Türkiye, dünyanın en büyük 12’nci internet pazarı olarak tanımlanıyor.
Yabancı yatırımcılarla konuştuğumuzda ise pazara daha olumlu bakıldığını anlıyoruz. 2006 senesinde bir kırılma noktası yakalandı ve kullanıcı oranı %25’i geçti. Bu sınır kırıldığında uluslararası şirketler de yatırım yapmaya başladılar. Bunlara örnek olarak google, ticketmaster, GittiGidiyor – ebay ortaklığı, XING – Cember.com satın alması, yemeksepeti’nin yabancı ortak alması gösterilebilir. Şu anda ise ikinci kırılma noktasına yaklaşıyoruz. Bu kullanıcı sayısı bakımından %50’lik bir oran anlamına geliyor. Kurumsal yatırımcılar da bundan sonra gelmeye başlıyor. Bunların da ilk adım sesleri gelmeye başladı. Fonların 2-3 milyar dolarlık hacimlere sahip olduğu düşünüldüğünde yatırımcılar dünyayı tarıyorlar, uygun ekonomilere ve tanıdıkları yapılara yatırım yapmayı düşünüyorlar. Bu noktada bir yatırımcının “Kendi ülkemde mi, yoksa hacmi olan bir ülkede kendini kanıtlamış bir iş modeline mi yatırım yapayım?” ikilemini yaşadığını gözlemliyoruz.
Bunun yanı sıra bazı kapılar da kapılmış durumda. E-posta, arama motoru, elektronik ticaret, seri ilan ve pazaryeri… Bunların altında niş pazarlar yok. Bazıları mevzuat uygun olmadığı için bazıları da henüz girilmediği için gelişmedi. Örneğin alternatif ödeme sistemleri yok. Kullanıcı deneyimi veya niş çözüm sunan şirket sayısı az. Bu noktada Amerika’da rekabetin yüksek olduğu bir şirkete mi, yoksa büyüyen bir pazarda tutmuş bir modele mi yatırım yapacaksınız?
Kendi adıma 2012’de önemli gelişmeler olacağını düşünüyorum. 2012’de 42 milyon kullanıcının olduğu, elektronik ticaret hacminin 5 kat artacağı bir pazarla karşı karşıya olacağız. Kullanıcı sayımız 35 milyonu geçtiğinde ise yatırımcıların ilgisi çok daha artacak.
Öte yandan Türkiye, internet anlamında kapalı bir ülke. İnternet konusunda sektör konusunda İngilizce bilgi oldukça az ve kaynak sıkıntısı var. Bu sıkıntıları aşmak için 40-50 tane blogumuzun, aktif uluslararası topluluklarımızın olması lazım. Çünkü bilgiye ulaşmak oldukça zor ve internetin network’lerin içinde değil. Yurtdışındaki toplantılarda da ülkemizden 3-5 kişi oluyor. Diğer ülkelerden katılım ise çok daha yüksek.
Son olarak da “güven” önemli. Devlet kanunları değiştiriyor ve bunlar pozitif puan alıyor. Ama hâlâ Türkiye’deki internet yatırımcı kültürü yok denecek kadar az. Girişimcilere en çok zaman kaybettirecek nokta ise yatırımcılar olacaktır. Yatırım meleklerinde paranın yanı sıra bilgi ve network paylaşımı önemli. Fakat bunların sayısı çok az. Sadece Almanya’da 2 büyük melek yatırımcı network’u var. Türkiye’de ise bu tip oluşumlar tek tük. Türkiye’deki birinci kuşak başarılı internet girişimcileri melek yatırımcı olabilirler. Yurtdışından örnek vermek gerekirse Amazon’un kurucusu kendine başka işerl kurmak yerine diğer şirketlere yatırım yapmış. Bunlar rol modeli olarak alınmalı ve ilk kuşak başarılı girişimciler yatırım melekleri olmalılar.
Bunların yanı sıra Venture Capital (Girişim Sermayesi) şirketleri de diğer önemli kurumlar arasında yer alıyor. Türkiye’deki VC şirketleri ise yeni girişimcilere oldukça büyük geliyor. Dolayısıyla Türkiye’de VC yok denecek kadar az. Bu nedenle de ülkemiz yatırımcı açısından bir kısır döngü yaşıyor. Bir başka deyişle ülkemizde internet girişimcisi olmak isteyen çok ancak yatırımcı yok. Şu anda girişimcilere yapılan tekliflere “ahlaksız teklif” diyorum, çünkü yatırımcılar girişimden %80 pay almak istiyorlar. Ancak elbette bunların hepsi değişecek.
etohum’un son bir senede internet girişimcilerine yönelik gerçekleştirdiği faaliyetler önemli bir dönüm noktası oldu. Yatırımcıları Türkiye’ye çekebilmemiz için doğru ekosistemi oluşturmamız gerekli. Akinon olarak hem Markafoni’nin kurulması hem de Kariyergenc.com’a yatırım yapmamız bunların göstergesiydi. Önümüzdeki dönemde etohum’la beraber kurduğumuz etohum-Akinon Kuluçka Merkezi’nde (EAIC) yeni girişimci sayısını artırmayı ve başarılı şirketler ortaya çıkarmayı hedefliyoruz. EAIC’nin önümüzdeki yıllarda birçok yeni girişimcinin pazarda yer almasına sebep olabileceğine inanıyoruz.
Soru : Türkiye’de yatırımcıları internet girişimlerine çekmek için yapmamız gerekenler nelerdir?
Cevap: Özellikle yabancı yatırımcı girdiğinde, ilk düşündüğü ben buradan nasıl ker elde edeceğim diye düşünür.Klasik bir yatırımcı ortalama 5 çarpı ile çıkmak ister.Türkiye’de iç Pazar çok dar.Tabii ki alım satımlar oldu, Nokta grubu-Doğan Grubu bir şeyler yaptı ama bu hacimlere baktığımızda genelde bunlar çok ufak boyutta olan şeyler.Türkiye’de iç pazarda yatırım yapacak grup çok yok.İç pazarda zayıfız.
Dışardan yatırımcı geldiğinde şunu soruyor, “Ben Türkiye’de yatırım yapacağım, ama bunu daha sonra başka birine satabilecek miyim? Çıkış tarafındaki olanakları iyileştirmediğimiz sürece yatırımcının gelmesi, yatırım tarafındaki giriş yavaş olacak. Bu çıkış olanakları ne olabilir:
1. Türkiye’de bir teknoloji borsası olsa, ve bu sadece teknoloji ağırlıklı borsada İMKB’ye (İstanbul Menkul Kıymetler Borsası) kayıt olmak için gerekli olan kriterler değil de,onların daha düşük kriterlerini yerine getirebilecek şirketler olsa, bu yatırımcı için inanılmaz bir çıkış alanı olur.
2. İlk adımların kolaylaştırılması lazım.Türkiye’de ilk adımları atmak çok özveri isteyen bir şey.İlk adımları kolaylaştıracak yapıların oluşması lazım.Bu yapıların, devletin çok içinde olmadığı internet gibi bir sektörde özel sektör tarafından desteklenmesi lazım.Üniversitelerde bilgi paylaşımı olması, benim özellikle çok desteklediğim Etohum gibi oluşumların, girişimci ve yatırımcıları bilgilendirecek platformların artması lazım.Bundan bir sonraki aşama, yine özel sektör tarafından desteklenmesi gereken kuluçka merkezlerinin(incubation center) açılması lazım.
3. Bu sektörün kendini temsil etmesi gerekiyor.Odalar Borsalar Birliği gibi bir oluşumda sektörü temsil eden bir yapı lazım.İnternet sektöründeki işlerin diğer sektörlerden daha farklı sorunları var.İnternet şirketleri odası gibi bir oluşumun daha doğru olacağını düşünüyorum.Devletle beraber hareket edilebilirse, tekoloji borsası gibi yabancı yatırımcıları ülkemize çekecek oluşumların da kurulması çok daha kolay olur.
Sina Afra kimdir?
Ebay Türkiye temsilcisi ve Türkiye’nin en büyük elektronik ticaret platformu olan www.gittigidiyor.com’un Yönetim ve İcra Kurulu Üyesi 1968 Ankara doğumlu Sina Afra, 2006 yılından bu yana eBay’de görev yapıyor. 1993 yılında Münster Üniversitesi İşletme Fakültesinden mezun olan Sina Afra, iş hayatına 1992 yılında KPMG Kurumsal Finansman ve Danışmanlık Biriminde başladı. 13 yıl boyunca KPMG’de görev yapan Afra, şirkette son olarak 75 kişilik Strategy, Process & Transformation ile 800 kişilik EMEA Consumer Industrial and Technology grubundan sorumlu lider olarak görevde bulundu. 2006 yılında eBay’e transfer olan Afra, burada da eBay iştiraklerinden Afterbuy GmbH’da Genel Müdür; GittiGidiyor.com Yönetim Kurulu Üyesi ve eBay Almanya İcra Kurulu Üyesi olarak çeşitli sorumluluklar üstlendi. Anadili Türkçe ve Almanca’nın yanı sıra çok iyi derecede İngilizce, orta derecelerde Fransızca ve Hollandaca bilen Afra’nın 25’in üzerinde yayınlanmış çalışması bulunuyor.
20 Kasım Cuma: Etohum toplantısı konuğu Sina Afra
Gelecek etohum toplantımızın konuğu Ebay Türkiye Temsilcisi Sina Afra olacak. Kendisi yurtdışındaki özellikle internet konusundaki tecrübelerinden ve yatırımcı gözüyle internet girişimlerinden bahsediyor olacak.
Sina Afra
Sina Afra kimdir?
Ebay Türkiye temsilcisi ve Türkiye’nin en büyük elektronik ticaret platformu olan www.gittigidiyor.com’un Yönetim ve İcra Kurulu Üyesi 1968 Ankara doğumlu Sina Afra, 2006 yılından bu yana eBay’de görev yapıyor. 1993 yılında Münster Üniversitesi İşletme Fakültesinden mezun olan Sina Afra, iş hayatına 1992 yılında KPMG Kurumsal Finansman ve Danışmanlık Biriminde başladı. 13 yıl boyunca KPMG’de görev yapan Afra, şirkette son olarak 75 kişilik Strategy, Process & Transformation ile 800 kişilik EMEA Consumer Industrial and Technology grubundan sorumlu lider olarak görevde bulundu. 2006 yılında eBay’e transfer olan Afra, burada da eBay iştiraklerinden Afterbuy GmbH’da Genel Müdür; GittiGidiyor.com Yönetim Kurulu Üyesi ve eBay Almanya İcra Kurulu Üyesi olarak çeşitli sorumluluklar üstlendi. Anadili Türkçe ve Almanca’nın yanı sıra çok iyi derecede İngilizce, orta derecelerde Fransızca ve Hollandaca bilen Afra’nın 25’in üzerinde yayınlanmış çalışması bulunuyor.
Etohum toplantısı Maçkolik Complex’de gerçekleşecek.
Tarih: 20.Kasım.2009 Cuma (takvime ekle)
Saat: 17:30 – 20:30
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
Facebook etkinliğine ekle
Etohum – Sina Afra toplantısına katılmak için formu doldurunuz
4 Kasım Etohum toplantısı konuğu Hadi Özışık
Bir sonraki etohum toplantımızda bir internet girişimcisi olarak internethaber.com’un kurucusu Hadi Özışık’ı konuk edeceğiz. Hadi Özışık bir çok gazetede köşe yazarlığı yapmış, internet medyası derneğinin kurulmasında aktif rol oynamış ve halen başkanlığını yapmaktadır.
Internethaber.com’un kurulmasından bu yana geldiği noktayı gözönüne alacak olursak, bu girişimin arkasındaki hikayeyi kendisinden dinleme ve sorular sorma fırsatımız olacak.
Tarih: 4.Kasım.2009 Çarşamba (takvime ekle)
Saat: 17:30 – 20:30
Yer: Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı)
Mackolik Complex Kroki
Facebook etkinliğine ekle
Etohum Internethaber.com toplantısına katılmak için formu doldurunuz
30 Nisan Perşembe günü Kimgelsin.com
Kendi konularında uzmanlaşmış, bunun yanı sıra müzikle de profesyonel olarak ilgilenen Mohaç Yücel, Ceren Yücel, Selçuk Uzun ve Volkan Çınar, internet üzerindeki ihtiyaçları yakından analiz ederek kurdukları ‘kimgelsin.com’ gelecek etohum toplantısının konuğu.
Ağırlıklı olarak müzik etkinliklerine dair haberlerin alınmasını ve söz konusu etkinlikler için talep yaratılmasını sağlayan ‘kimgelsin.com’, müzisyenler hakkında detaylı bilgi de içeren ve geniş bir yaş skalasına hitap edebilen bir iş modeli olma niteliği taşıyor.
Mackolik compleks’deki bu toplantımızda Kimgelsin.com kurucu ortaklarını davet edeceğiz.
Bu toplantımızı mackolik complex’de düzenleyeceğiz. Maçkolik Complex Adres: Şefik Bey Sokak No:1 Kadıköy (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı yanı) Telefon: (216) 338 65 55
Tarih: 30.Nisan.2009 Perşembe
Saat: 18:30 – 21:30 (etkinlik saatini 1 saat ileri aldık)
(18:30′da başlayan toplantıda ilk bir saat sosyal tanışma oluyor, daha sonra konuğumuzu dinliyoruz, işten erken çıkamayanlar 19:30′a yetişebilirler, genelde toplantı saat 21:30′a kadar devam ediyor)
Yer: Maçkolik Complex
Katılmak istiyorum
Cvyolla.com -1
Yer: Kadıköy, İstanbul
Tarih: 09/04/2009
Konuşmacılar: Onur Çakır ve Meriç Kul
Şirket: Cvyolla.com
Konu: Cvyolla.com
Etohum kapsamında seçilen 15 İnternet şirketinden biri olan cvyolla.com’u, kurucuları Onur Çakır ve Meriç Kul’dan dinliyoruz.